IPARD III – LEADER Rehberi
Yerel Eylem Grubu (YEG) Kurumsal Yapısı: Kırsal Kalkınmanın Yerel Yönetim Modeli
LEADER Rehberleri
Ortalama okuma süresi: 8 dakika
Ortaklık yapısı, kotalar ve bütçe sınıflandırması içerir
Yerel Eylem Grubu (YEG), kırsal alanlarda Yerel Kalkınma Stratejilerinin (YKS) hazırlanması ve uygulanması amacıyla
bir araya gelen; kamu kuruluşları, özel sektör ve sivil toplum temsilcilerinden oluşan bir dernektir.
LEADER yaklaşımının çekirdeğini oluşturan YEG'ler, yerel aktörlerin kendi bölgelerinde uygulanacak projeler ve
stratejiler üzerinde karar alma süreçlerine doğrudan katılımını sağlayan ana araçtır.
YEG'ler yalnızca bir finansman kanalı değil; bölgenin tüm paydaşlarını aynı çatı altında buluşturan,
kararların yerel düzeyde alındığı demokratik bir yönetim modelidir. Bu yapının doğru kurulması,
TKDK ile imzalanacak sözleşmenin ve alınacak hibenin temel ön koşuludur.
%51+
Yönetim kurulunda sivil toplum ve özel sektör asgari payı
3 Tür
Küçük, Orta ve Büyük YEG sınıflandırması
70.000 €
Büyük YEG için azami yıllık bütçe limiti
10K–150K
YEG strateji alanı nüfus aralığı
Önemli not: YEG kurulumu, sadece üye toplamaktan ibaret değildir. Kamu/sivil oran dengesi,
cinsiyet ve yaş çeşitliliği gibi zorunlu yapısal kurallar baştan titizlikle planlanmalıdır; sonradan
yapılacak düzeltmeler süreç kaybına ve başvuru geçersizliğine yol açabilir.
Yerel Eylem Grubu (YEG) Nedir?
YEG, kırsal toplulukların paydaş katılımıyla ilgili kanun hükümlerine uygun olarak kurulan çok sektörlü bir
dernektir. Bölgenin tüm dinamiklerini temsil edecek şekilde yapılandırılan ortaklık yapısı iki ana gruptan oluşur:
-
✓
Kamu Kuruluşları: Belediyeler, Köylere Hizmet Götürme Birlikleri, kamu tüzel kişiliğini
haiz meslek odaları ve (büyükşehir olmayan illerde) köy muhtarları bu grupta yer alır.
-
✓
Sivil Toplum ve Özel Sektör: Dernekler, vakıflar, üretici birlikleri, kooperatifler,
ticari tüzel kişiler (şirketler), çiftçiler ve esnaflar ortaklık yapısında yer alır.
Yönetim Kurulu ve Karar Alma Mekanizması
YEG'lerin yönetim kurulu yapısı, demokratik temsil ve yerel sahiplenmeyi korumak adına belirli kotalara tabidir.
Bu kotalar, LEADER'ın "tabandan tavana" ilkesinin kurumsal güvencesidir.
%
Temsil Oranları
Kamu ve Sivil Denge
Yönetim kurulunda kamu kuruluşu temsilcilerinin oranı en az %20, en fazla %49 olmalıdır.
Sivil toplum, özel sektör, çiftçiler ve ekonomik/sosyal ortakların oranı ise
en az %51 (yarıdan fazla) olmalıdır.
✎
Oy Hakkı Kısıtı
Tek Grup Hakimiyetinin Önlenmesi
Kamu kurumu temsilcilerinin veya herhangi bir tek çıkar grubunun oy hakkı %50'den fazla olamaz.
Bu kural, belirli bir kurumun ya da grubun kararlar üzerinde tekel kurmasını engeller.
♀
Çeşitlilik Zorunluluğu
Cinsiyet ve Yaş Temsili
Yönetim kurulunda en az bir kadın ve 25 yaş veya altında en az bir genç üye
bulunması zorunludur. Ayrıca bu iki üye birbirinden farklı kişiler olmak zorundadır;
aynı kişi her iki kotayı birden karşılayamaz.
⚠ Kritik uyarı: Karar alma mekanizmasında kamu kurumlarının %49 sınırını aşması
hâlinde YEG başvurusu geçersiz sayılabilir. Üye dağılımı ve oy hakları kurulma aşamasında
titizlikle planlanmalıdır.
YEG Sınıflandırması ve Bütçe Yapısı
YEG'ler, hizmet verdikleri alanın nüfusu ve ilçe sayısına göre üç kategoriye ayrılır. Bu sınıflandırma,
YEG'lere tahsis edilecek yıllık bütçe limitlerini doğrudan belirler.
Nüfusu
30.000'den az olan ve
tek bir ilçeden oluşan yapılar.
Yıllık Limit: 60.000 €
Nüfusu 30.000 ve üzeri olup tek ilçeden oluşan
veya nüfusu 30.000'den az olup
2–3 ilçeden oluşan yapılar.
Yıllık Limit: 65.000 €
Nüfusu 30.000 ve üzeri olup 2–3 ilçeden oluşan
veya
3'ten fazla ilçeden oluşan yapılar.
Yıllık Limit: 70.000 €
İdari Yapı ve Personel İstihdamı
YEG'ler, yerel stratejilerini yürütmek üzere profesyonel personel istihdam ederler. LEADER bütçesinden
karşılanmak üzere en fazla 1 müdür veya 1 uzman görevlendirilebilir.
| Pozisyon |
Eğitim Şartı |
Deneyim Şartı |
İkamet |
| YEG Müdürü |
Üniversite 4 yıllık lisans mezunu |
En az 1 yıl yöneticilik tecrübesi |
YKS uygulama alanında ikamet zorunlu |
| YEG Uzmanı |
Lisans veya 2 yıllık MYO mezunu |
En az 1 yıl genel iş tecrübesi |
YKS uygulama alanında ikamet zorunlu |
💼 Muhasebe hizmeti: YEG'ler bünyelerinde maaşlı muhasebeci çalıştıramaz.
Bu hizmet, dışarıdan serbest mali müşavirler aracılığıyla temin edilmek zorundadır. Bu düzenleme,
mali süreçlerde bağımsız denetimi güvence altına alır.
Kurumsal İletişim ve Görünürlük
YEG'lerin kurumsal kimliği ve faaliyetlerinin şeffaflığı için bazı unsurların eksiksiz sağlanması zorunludur.
Bu gereklilikler, hem TKDK denetimleri hem de AB şeffaflık kuralları açısından kritik öneme sahiptir.
-
✓
KEP Adresi: Tüm resmi bildirimler Kayıtlı Elektronik Posta (KEP) üzerinden yapıldığı
için her YEG'in bu adresi alması zorunludur.
-
✓
Web Sayfası: YEG'e ait; tüzük, YKS, faaliyetler ve iletişim bilgilerini içeren güncel
bir internet sitesi bulunmalıdır.
-
✓
Ofis Panosu: Ofis girişine YEG'i tanıtan açıklayıcı bir pano asılmalıdır.
-
✓
Araç Giydirme: Kullanılan araçlar YEG kimliğiyle giydirilmelidir.
-
✓
Logo Kullanımı: Tüm basılı ve dijital materyallerde AB, Türkiye Cumhuriyeti
ve LEADER logoları kurallara uygun biçimde kullanılmalıdır.
Strateji Alanı ve Coğrafi Sınırlar
YEG'in uygulama alanı belirlenirken hem nüfus hem de coğrafi bütünlük kriterleri birlikte değerlendirilmelidir.
Bu kriterler, alan seçiminde kesin sınırlar çizer:
📍
Nüfus Aralığı
10.000 – 150.000 Kişi
YEG'in uygulama alanı, toplamda 10.000 ile 150.000 arasında bir nüfusa sahip olmalıdır.
Bu aralığın altında ya da üstünde kalan başvurular kabul edilmemektedir.
🏠
Yerleşim Yeri Sınırı
25.000 Nüfus Tavanı
Alan içindeki herhangi bir yerleşim yerinin (ilçe merkezi vb.) nüfusu
25.000'i aşamaz. Bu kural, stratejinin gerçek anlamda kırsal niteliğini korur.
🔗
Coğrafi Bütünlük
Sınır Komşuluğu Zorunlu
Alanın idari ve coğrafi olarak bir bütünlük arz etmesi, yerleşim yerlerinin
birbirine sınır komşusu olması gerekmektedir. Birbirinden kopuk parçalı alanlar
kabul edilmez.
Sık Sorulan Sorular
Bir YEG'e kimler üye olabilir?
Belediyeler, köy muhtarlıkları, ticaret ve sanayi odaları, tarım kuruluşları, sivil toplum
kuruluşları, kooperatifler, üretici birlikleri ve özel sektör temsilcileri YEG'e üye olabilir. Tek şart, üye
dağılımının belirlenen kamu/sivil oran kurallarına uygun olmasıdır.
YEG mutlaka dernek mi olmalıdır?
Evet. YEG'in resmi bir dernek olarak tescil edilmesi, TKDK ile sözleşme imzalanabilmesinin
ön koşuludur. Vakıf veya kooperatif gibi farklı tüzel kişilik biçimleri bu amaç için kullanılamaz.
Yönetim kurulunda kadın üye zorunluluğu nasıl uygulanır?
En az bir kadın ve en az bir 25 yaş altı genç üyenin yönetim kurulunda bulunması yasal
zorunluluktur. Kritik nokta şudur: bu iki kota farklı kişilerle karşılanmalıdır; yani 25 yaşında veya altında
bir kadın üye her iki kotayı birden karşılayamaz.
Bütçe limitleri yıllık mı, yoksa dönemlik mi geçerlidir?
Belirtilen limitler (60.000 €, 65.000 €, 70.000 €) yıllık bütçe tavanlarıdır. Her yıl
Yıllık Uygulama Planı (YUP) çerçevesinde bu limitler dahilinde planlama yapılır.
Sonuç
Yerel Eylem Grubu, LEADER yaklaşımının sadece kâğıt üzerinde değil, gerçek anlamda yerel sahiplenmeyle
hayata geçmesini sağlayan kurumsal araçtır. Doğru kurulan bir YEG; bölgenin sesini taşıyan, stratejik kararları
yerelde alan ve kaynakları etkin kullanan sürdürülebilir bir yapı oluşturur.
YEG kurulum sürecinde en kritik adım, üye dağılımını ve yönetim kurulu kompozisyonunu başvuru öncesinde
titizlikle planlamaktır. Sonradan yapılan düzeltmeler hem zaman kaybına hem de başvurunun geçersiz
sayılması riskine yol açabilir.
-
!
Çağrı rehberi esas alınmalıdır: Bu sayfa YEG kurumsal yapısının genel
çerçevesini sunar; bağlayıcı koşullar ve güncel uygulama detayları için TKDK tarafından yayımlanan resmi
başvuru çağrı rehberleri incelenmelidir.
-
!
Üye dağılımı kritiktir: Kamu/sivil oran dengesi ve cinsiyet-yaş kotaları
kurulma aşamasında planlanmalı; sonradan yapılacak düzeltmeler süreç kaybına yol açabilir.
-
!
Erken hazırlık avantaj sağlar: YEG tescili, tüzük hazırlığı ve
personel istihdamı gibi işlemler zaman almaktadır. Çağrı öncesinde altyapının hazır olması büyük avantaj sağlar.
📄
Yerel Kalkınma Stratejisi (YKS) Hazırlama
YKS hazırlama süreci, tematik öncelikler, zorunlu temalar ve stratejinin uygulama alanları hakkında kapsamlı rehbere ulaşın.
YKS Hazırlık Rehberi →
📋
Yıllık Uygulama Planı (YUP) İşlemleri
YUP hazırlama, sunma ve güncelleme süreçleri hakkında adım adım yol haritası için tıklayın.
YUP İşlemleri Rehberi →
ⓘ Bilgi Notu: Bu içerik, IPARD III LEADER yaklaşımı kapsamında Yerel Eylem Grubu kurumsal
yapısını daha anlaşılır hâle getirmek amacıyla hazırlanmıştır. Güncel mevzuat, bağlayıcı başvuru şartları ve
resmi dökümanlar için TKDK resmi duyurularını takip ediniz.